2011-2015: Ευρωπαϊκή Εξωστρέφεια

Η ευρωπαϊκή εξωστρέφεια της περιόδου 2011-2015 δεν ήταν απλώς μια στρατηγική επιλογή –ήταν μια ριζική αναθεώρηση της ταυτότητας μας. Από φορέας τοπικής πολιτιστικής δράσης, εξελιχθήκαμε σε διαμεσολαβητή ιδεών και πρακτικών ανάμεσα στην Κέρκυρα και την Ευρώπη. Μάθαμε να μεταφράζουμε τις τοπικές ανάγκες σε ευρωπαϊκή γλώσσα και, το σημαντικότερο, να επαναφέρουμε στην τοπική κοινωνία καινοτόμες λύσεις που δοκιμάστηκαν σε άλλα πλαίσια. Ο ρόλος μας μεταμορφώθηκε από «οργανωτής δράσεων» σε «γέφυρα γνώσης και συνεργασίας».

Η περίοδος της ευρωπαϊκής εξωστρέφειας της CulturePolis συνέπεσε με ένα ευνοϊκό περιβάλλον χρηματοδότησης για μικρές οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. Τα προγράμματα Europe for Citizens, Erasmus+ και Creative Europe αλλά και τα πιο «θεσμικά» όπως οι πρόδρομοι των INTERREG π..χ. South Eastern Europe (SEE), προσέφεραν σχετικά προσβάσιμες ευκαιρίες. Tα ποσοστά επιτυχίας ήταν της τάξεως 15-20% με μία στις πέντε προτάσεις επιλέγονται για χρηματοδότηση, ενώ  ο ανταγωνισμός ήταν λογικός για ΜΚΟ και πολιτιστικούς φορείς και έδινε μεγαλύτερη ευελιξία και χώρο για καινοτομία και πειραματισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο, η CulturePolis κατάφερε να συμμετάσχει σε πολλά έργα, να χτίσει δίκτυο εταίρων σε 30+ χώρες, και να εδραιωθεί ως αξιόπιστος διακρατικός συνεργάτης

Το τοπίο αυτό σταδιακά άλλαζε και με την εμφάνιση της πανδημίας COVID 19, οδήγησε σε ριζική αλλαγή με τον ανταγωνισμό να αυξάνεται δραματικά και με ποσοστά επιτυχίας συχνά κάτω του 5% λόγω πολλαπλασιασμού των αιτούντων όχι μόνο μικρών οργανισμών αλλά με την εμφάνιση νέων παικτών σε αναζήτηση χρηματοδοτήσεων από όπου ήταν δυνατόν: πανεπιστημιακά τμήματα και εργαστήρια, φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης και μεγάλες εταιρείες (που εξ ορισμού διαθέτουν εξειδικευμένα τμήματα για χρηματοδοτήσεις από Ε.Ε.), να αναζητούν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης ακόμη και σε προγράμματα, που ήταν το προνομιακό πεδίο των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Μετά το τέλος της πανδημίας η προτεραιότητα μετατοπίστηκε σε προτάσεις για ψηφιακό μετασχηματισμό και πράσινη μετάβαση με λιγότερο ευνοϊκή αντιμετώπιση σε πολιτιστικά και κοινωνικά έργα.

Αυτό είχε σημαντικές επιπτώσεις για μικρούς φορείς με αναγκαστική επένδυση με υψηλότερο κόστος συμμετοχής (χρόνος, πόροι), χωρίς να είναι πάντοτε εφικτή η απαραίτητη οργανωτική ωρίμανση. 

Ήταν μονόδρομος ο σχεδιασμός νέων στρατηγικών επιβίωσης και προσαρμογής με σταδιακή προσφυγή σε ένα Υβριδικό μοντέλο συνδυασμού ευρωπαϊκής και τοπικής δράσης. 

Δυστυχώς αντί η αξιόλογη κληρονομιά της CulturePolis της περιόδου 2011-2015 να γίνει εφαλτήριο για μεγαλύτερη ανάπτυξη εξελίχθηκε σταδιακά σε βαρύ φορτίο, που οδήγησε σε καταφυγή σε πιο ευέλικτα έργα ERASMUS + και σε διάφορες χώρες της Ε.Ε για μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας. Η πτώση των ποσοστών επιτυχίας από 15-20% στα 3-5% αντανακλά μια θεμελιώδη αλλαγή: από ένα σύστημα που ενθάρρυνε την ευρεία συμμετοχή, σε ένα υπερ-ανταγωνιστικό περιβάλλον που ευνοεί τους «επαγγελματίες» της προτασιολογίας και μη δυνατότητας σωστού προγραμματισμού και στοχεύσεων.

Για μικρές οργανώσεις, το ερώτημα που σήμερα έγινε ακόμη πιο επιτακτικό δεν είναι πια «πώς συμμετέχουμε;» αλλά «πώς ξεχωρίζουμε; για να επιβιώσουμε». Η απάντηση βρίσκεται στην τοπική ριζωμένη γνώση, την ευελιξία, την καινοτομία, και τις ισχυρές διακρατικές σχέσεις που χτίστηκαν όταν ο ανταγωνισμός ήταν ακόμα «ανθρώπινος». Η στόχευση σε niche θεματικές (πολιτισμός-βιωσιμότητα-καινοτομία) με τοπική προστιθέμενη αξία δείχνει τον δρόμο. Η δημιουργία του CorfuGen: Κέντρο Πολιτισμού, Βιωσιμότητας & Καινοτομίας στην Κέρκυρα με υποστήριξη των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινοτήτων φαίνεται να αποτελεί μια σωστή επιλογή.